Activiteiten Vredesweek 2020 de moeite waard

Door: Harrie Winteracken

De Vredesweek 2020 was van zaterdag 19 tot en met zondag 27 september. Het centrale thema was ‘Vrede verbindt verschil’. Het Vredesplatform Heerlen had, deels in samenwerking met HeerlenMondiaal of Missionair Overleg Parkstad drie activiteiten georganiseerd. Deze zijn alle drie zeer de moeite waard geweest.

19-9: marktkraam op de Promenade.

Op zaterdag heeft het Vredesplatform een marktkraam gehad op de kruising van de Promenade en de Honigmannstraat.

Daarbij werd met een klein onderzoek aandacht gevraagd voor de diversiteit van onze samenleving. We vroegen het talrijke winkelende publiek om even op de landkaarten met een lichtgekleurde spelt aan te geven waar ze geboren zijn en met een donkere spelt waar de moeder van hun moeder geboren is. Vele tientallen mensen hebben hier aan deelgenomen en het resultaat wat een groot aantal spelden, zowel op de kaart van Parkstad Limburg als die van Nederland en de wereldkaart.

Natuurlijk was ons onderzoek niet representatief en wellicht hebben we ook niet geheel willekeurig voorbijgangers gevraagd. Maar het geheel geeft heel duidelijk aan hoe verschillend de afkomst is van de mensen die gewoon in Heerlen op de Promenade lopen. En voor de deelnemers was het ook even een moment van zich dat bewust zijn en dat we ondanks die verschillen één samenleving zijn.

Ook werd de gelegenheid genomen om aandacht te vragen voor het nog steeds immense aantal kernwapens in de wereld. Op 2 februari 2019 schortte president Donald Trump de uitvoering van de Amerikaanse verdragsverplichtingen van het Intermediate-Range Nuclear Forces (INF)-verdrag op wegens vermeende schendingen door Rusland. Een dag later werd ook door Rusland het verdrag opgeschort. Het verdrag verbiedt beide wereldmachten nucleaire en conventionele raketten alsmede kruisraketten met een bereik van 500 tot 5500 kilometer te produceren. Lucht- of zee-gelanceerde rakketten vielen niet onder dit verdrag. Niet alleen lijkt het erop dat minder kernwapens worden vernietigd, maar ook is de kans groot dat weer nieuwe kernwapens worden ontwikkeld.

24-9 Café Mondiaal met als gespreksthema ‘Vrede verbindt verschil’.

Deze Café Mondiaal was inhoudelijk voorbereid door Henk Dado van het Vredesplatform Heerlen. Hij had een groot aantal stellingen of meerkeuzevragen voorbereid waarover de deelnemers hun mening konden geven. Omdat tegenwoordig iedereen wel een slimme telefoon heeft, werd dat via een enquêteprogramma gedaan waarbij gelijk de antwoorden zichtbaar werden. De vragen en antwoorden moesten aantonen dat er erg veel verschillen van mening bestaan. Dat was overigens in deze relatief gelijkgezinde groep wat minder het geval dan in de gehele samenleving.

Het gesprek ging vervolgens hoe met deze verschillen op te gaan. Zijn we tegenstanders in een debat met het doel om elkaar te overtuigen? Of is het belangrijker om naar elkaars argumenten te luisteren om je zo in te leven in de situatie of denkwereld van de ander. Om zo ook wederzijds respect of begrip te krijgen. En te constateren dat er heel vaak verschillen zijn die overbrugd kunnen worden door te nuanceren. Actuele discussies zoals over sociale media, Zwarte Piet of de coronamaatregelen kwamen aan de orde.

Aan deze Café Mondiaal namen 11 mensen deel.

27-9 Stolpersteinewandeling – Vredeswandeling.

Als afsluiting van de activiteiten van de Vredesweek 2020 heeft het Vredesplatform Heerlen in samenwerking met het Missionair Overleg Parkstad weer een Stolpersteinewandeling of Vredeswandeling  (Walk of Peace) georganiseerd. Inhoudelijk werd de wandeling begeleid door Martin van der Weerden. Hij is geschiedenisleraar op het Bernardinuscollege en met onder andere de ook aanwezige collega Nico Zijlstra van het Sintermeertencollege initiatiefnemer van het leggen van de Stolpersteine in Heerlen. Er waren in totaal 60 deelnemers !

Stolpersteine (struikelstenen) zijn stenen met een klein plaatje waarop de naam staat van Joodse personen die tijdens de oorlog zijn gedeporteerd. Ze zijn geplaatst in het trottoir voor de huizen waar ze leefden. De Duitse kunstenaar Gunter Demnig is in 1997 begonnen met het leggen van Stolpersteine in de Berlijnse wijk Kreuzberg. Hij noemt ze Stolpersteine omdat je erover struikelt met je hoofd en met je hart en je moet buigen om de tekst te lezen. Het motto is: ‘een mens is pas vergeten als zijn of haar naam vergeten is’.

In een korte wandelroute leidde Martin ons langs diverse adressen met Stolpersteine voor de deur en vertelde hij over de gruwelijke gebeurtenissen. Opvallend was ook hoe soms kleine toevalligheden beslisten over wel of niet deportatie naar concentratiekampen en vergast worden. Zo liepen we ook langs het woonhuis van Lodewijk Foijer in de Kruisstraat, naamgever van de Stichting Lodewijk Foijer die de plaatsing van de Stolpersteine in Heerlen heeft gedaan. Veel informatie over de geschiedenis van de gedeporteerde en vermoorden Joodse medeburgers is te vinden op de website van de Stichting Lodewijk Foijer.

Op de Akerstraat, waar bij een aantal huizen Stolpersteine liggen, wees Martin van der Weerden op het overige geschiedeniskundige belang van de straat zelf: aan de Akerstraat waren de woonhuizen van veel belangrijke Heerlenaren, waaronder burgemeester van Grunsven en Dr. Poels. De Duitsers trokken in 1944 via de Akerstraat Heerlen binnen en de Amerikanen in 1944 ook. Maar ook vele vluchtelingen toen maakten van de Akerstraat gebruik en nu ook lopen regelmatig vluchtelingen van het asielzoekerscentrum Imstenrade lopen via de Akerstraat naar het centrum van Heerlen.

De wandeling startte bij de begraafplaats, waar we een toelichting kregen bij het grote monument voor de Belgische soldaten die tijdens de Eerste Wereldoorlog in Nederland waren geïnterneerd en hier zijn overleden. Nederland heeft tijdens WO1 één miljoen Belgische vluchtelingen opgenomen en dat op een totale bevolking van zo’n 10 miljoen Nederlanders, die het gemiddeld ook niet breed hadden. Het was toen zeker niet gemakkelijk, maar de weigering van ons kabinet en coalitie om nu meer dan een paar vluchtelingen uit Griekenland op te nemen steekt daar toch wel heel schril bij af.

Achter in het kerkhof staat ook een monument voor de gevallenen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dat is vrij snel na het eind van de oorlog opgericht. Later kwam het monument met de Vredeskapel of Gedachteniskapel aan de Akerstraat en is dit eerste monument wat in de vergetelheid geraakt.